Spis treści
O podatku od nieruchomości wiele osób dowiaduje się dopiero przy zakupie mieszkania, budowie domu albo starcie firmy. Zwykle problemem nie jest sama nazwa daniny, tylko terminy, sposób wyliczenia i to, kto faktycznie odpowiada za formalności.
Podatek od nieruchomości to podatek lokalny, a jego wysokość ustala rada gminy w uchwale. Płacą go m.in. osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne bez osobowości prawnej, a w określonych sytuacjach także posiadacze nieruchomości należących do Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Przy współwłasności obowiązek podatkowy dotyczy solidarnie wszystkich współwłaścicieli.
Obowiązek podatkowy najczęściej powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nabyto nieruchomość albo objęto ją w posiadanie, a wygasa z końcem miesiąca, w którym przestaje się być właścicielem lub posiadaczem. Dla nowych budynków ustawodawca przewidział odrębny moment powstania obowiązku – 1 stycznia roku po zakończeniu budowy albo po rozpoczęciu użytkowania przed wykończeniem.
Jako osoba fizyczna składasz informację IN-1, a jako osoba prawna lub jednostka organizacyjna – deklarację DN-1; dokumenty przekazuje się do urzędu gminy właściwego dla położenia nieruchomości, także elektronicznie. IN-1 składa się w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego, a DN-1 do 31 stycznia każdego roku podatkowego.
Opodatkowaniu podlegają grunty, budynki lub ich części oraz budowle (lub ich części), jeżeli są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W praktyce dla gruntów istotna jest klasyfikacja w ewidencji, bo podatek od nieruchomości obejmuje grunty inne niż użytki rolne i lasy.
Podstawę opodatkowania wyznacza ustawa: dla gruntów jest to powierzchnia, dla budynków – powierzchnia użytkowa, a dla budowli związanych z działalnością gospodarczą – ich wartość. Przy ustalaniu powierzchni użytkowej część o wysokości od 1,40 m do 2,20 m zalicza się w 50%, a poniżej 1,40 m pomija.
Stawki ustala rada gminy w uchwale, z zastrzeżeniem górnych limitów ogłaszanych na dany rok. Dla 2026 roku limity wynikają z obwieszczenia Ministra Finansów z 1 sierpnia 2025 r. (Monitor Polski).
| Przedmiot opodatkowania | Podstawa opodatkowania | Jednostka | Górna granica stawki na 2026 r. |
|---|---|---|---|
| Grunt związany z działalnością gospodarczą | powierzchnia | zł / m² | 1,45 |
| Grunt pod wodami powierzchniowymi (jeziora, zbiorniki) | powierzchnia | zł / ha | 7,15 |
| Grunt „pozostały” (niewskazany wyżej) | powierzchnia | zł / m² | 0,73 |
| Grunt na obszarze rewitalizacji (spełniający warunki ustawowe) | powierzchnia | zł / m² | 4,70 |
| Budynek mieszkalny | powierzchnia użytkowa | zł / m² | 1,25 |
| Budynek związany z prowadzeniem działalności gospodarczej | powierzchnia użytkowa | zł / m² | 35,53 |
| Budynek „pozostały” (nieobjęty innymi kategoriami) | powierzchnia użytkowa | zł / m² | 11,48 |
| Budowla związana z działalnością gospodarczą | wartość budowli | % wartości | 2% |
Osoby fizyczne płacą podatek w 4 ratach – do 15 marca, 15 maja, 15 września i 15 listopada. Jeżeli kwota podatku nie przekracza 100 zł, płatność następuje jednorazowo w terminie pierwszej raty. Osoby prawne płacą w 12 ratach – za styczeń do 31 stycznia, a za kolejne miesiące (luty–grudzień) do 15. dnia każdego miesiąca.
Osoby fizyczne dostają decyzję ustalającą wysokość podatku od wójta, burmistrza albo prezydenta miasta i na tej podstawie regulują należność. Zapłata może nastąpić w kasie urzędu lub na rachunek bankowy wskazany przez urząd, a w niektórych gminach także za pośrednictwem inkasenta.
Możliwość płatności online najczęściej sprowadza się do przelewu w bankowości internetowej na rachunek podany w decyzji albo w informacjach z urzędu; część gmin udostępnia też własne bramki płatnicze w e-usługach, jeżeli taki kanał działa na miejscu.
Jeżeli termin płatności jest blisko, a budżet domowy nie domyka się jednorazowo, część osób rozważa pożyczkę ratalną jako finansowanie pomostowe. W KredytOK wniosek składa się online, decyzję sprawdza zdalnie, a wypłata może trafić przelewem na rachunek bankowy lub być odebrana na poczcie; dostępne są kwoty od 500 zł do 20 000 zł i harmonogram 6–48 rat.
W rozliczeniu prywatnym PIT podatek od nieruchomości nie działa jak „ulga”, która automatycznie obniża dochód. Inaczej bywa, gdy nieruchomość jest wykorzystywana do działalności gospodarczej – wtedy wydatek może mieścić się w kategorii kosztów uzyskania przychodów, o ile pozostaje w związku z uzyskiwaniem przychodów lub zabezpieczeniem ich źródła.
Tak, nic nie stoi na przeszkodzie, aby uregulować całość wcześniej niż wynika to z podziału na raty, o ile płatność trafi na właściwy rachunek i zostanie poprawnie zaksięgowana przez urząd.
Po terminie powstaje zaległość podatkowa, od której nalicza się odsetki za zwłokę. Urząd może też dochodzić należności w trybie egzekucji administracyjnej, co zwykle oznacza dodatkowe koszty po stronie zobowiązanego.
Jeżeli chcesz zamknąć temat bez nerwów, najbezpieczniej jest sprawdzić decyzję urzędu, ustawić płatność z wyprzedzeniem i nie zostawiać ostatniej raty „na później”.
Źródła
Powiązane artykuły