Czym jest kredyt konsumpcyjny?

Kredyt konsumpcyjny to zobowiązanie finansowe udzielane osobie fizycznej na cele niezwiązane z działalnością zawodową lub gospodarczą. Potocznie termin ten pokrywa się z pojęciem kredytu konsumenckiego, który jest precyzyjnie zdefiniowany w polskim prawie i objęty ochroną ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. 2011 nr 126 poz. 715). Ustawa ta implementuje dyrektywę Unii Europejskiej i określa prawa konsumenta przy zawieraniu umów kredytowych.

Kredyt konsumpcyjny a kredyt konsumencki – czy to to samo?

W potocznym języku te terminy są używane zamiennie, ale mają różne znaczenie techniczne:

• Kredyt konsumpcyjny to pojęcie ekonomiczne: każde finansowanie przeznaczone na konsumpcję (zakupy, usługi, codzienne wydatki), niezwiązane z inwestycjami.

• Kredyt konsumencki to pojęcie prawne: zobowiązanie objęte przepisami ustawy o kredycie konsumenckim, udzielane konsumentowi przez bank lub instytucję pożyczkową, na kwotę do 255 550 zł, bez zabezpieczenia hipotecznego.

W praktyce każdy kredyt konsumencki jest kredytem konsumpcyjnym, ale nie odwrotnie (np. kredyt hipoteczny w określonych przypadkach też może być przeznaczony na konsumpcję, ale nie jest kredytem konsumenckim).

Rodzaje kredytów konsumpcyjnych

Kto może udzielić kredytu konsumpcyjnego?

Kredytów konsumpcyjnych mogą udzielać:

• Banki – nadzorowane przez Komisję Nadzoru Finansowego (KNF), wpisane do rejestru banków.

• Spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe (SKOK) – nadzorowane przez KNF.

• Instytucje pożyczkowe – muszą być wpisane do Rejestru Instytucji Pożyczkowych KNF.

Jakie prawa przysługują przy kredycie konsumenckim?

Ustawa o kredycie konsumenckim przyznaje konsumentowi szereg praw, których kredytodawca nie może ograniczyć:

• Prawo do rzetelnej informacji przed zawarciem umowy: kredytodawca musi przekazać standardowy formularz informacyjny z RRSO, całkowitą kwotą do spłaty i innymi warunkami.

• 14-dniowe prawo do odstąpienia od umowy (art. 53 ustawy) bez podawania przyczyny i bez ponoszenia opłat, za wyjątkiem odsetek za czas od wypłaty do zwrotu środków.

• Prawo do wcześniejszej spłaty (art. 48) w całości lub części w dowolnym momencie.

• Prawo do proporcjonalnego zwrotu kosztów (art. 49) przy wcześniejszej spłacie całości kredytu, w tym prowizji.

• Prawo do bezpłatnego wyciągu z harmonogramem raz w miesiącu.

Co to jest RRSO i dlaczego jest ważne?

RRSO (Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania) to wskaźnik całkowitego kosztu kredytu wyrażony w skali roku jako procent kwoty kredytu. Uwzględnia nie tylko oprocentowanie nominalne, ale też wszystkie opłaty: prowizję, ubezpieczenie (jeśli obowiązkowe), inne koszty. RRSO umożliwia porównanie ofert różnych kredytodawców niezależnie od struktury kosztów.

Im wyższe RRSO, tym droższy kredyt w skali roku. Pożyczka z niskim oprocentowaniem, ale wysoką prowizją, może mieć wyższe RRSO niż pożyczka z wyższym oprocentowaniem i bez prowizji.

Ile kosztuje kredyt konsumpcyjny?

Całkowity koszt kredytu składa się z kilku elementów:

• Odsetki: naliczane od kwoty zadłużenia przez cały okres spłaty.

• Prowizja: jednorazowa opłata za udzielenie kredytu, naliczana zazwyczaj procentowo od kwoty.

• Opłaty operacyjne lub administracyjne: jeśli wynikają z umowy.

• Ubezpieczenie: obowiązkowe lub dobrowolne, doliczane do rat.

Maksymalny poziom pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego (prowizji, opłat operacyjnych itp.) jest ograniczony przepisami ustawy o kredycie konsumenckim, które ustalają wzór obliczania dozwolonego limitu w odniesieniu do kwoty i okresu kredytowania. Warto zapytać o całkowity koszt kredytu przed podpisaniem umowy.

Kredyt konsumpcyjny a pożyczka pozabankowa – czym się różnią?

Z prawnego punktu widzenia zarówno kredyt bankowy, jak i pożyczka udzielona przez instytucję pożyczkową (pozabankową), jeśli spełniają kryteria ustawy o kredycie konsumenckim, są objęte tymi samymi przepisami ochronnymi. Konsument korzystający z pożyczki w instytucji pożyczkowej ma takie same prawo do wcześniejszej spłaty, do 14-dniowego odstąpienia i do zwrotu proporcjonalnych kosztów jak klient banku. Różnice mogą dotyczyć procedury przyznania, wymaganej dokumentacji i warunków cenowych.

Kredyt konsumpcyjny – najczęstsze pytania

Czy przedsiębiorca może wziąć kredyt konsumpcyjny?

Kredyt konsumencki jest zastrzeżony dla osób fizycznych działających poza działalnością gospodarczą. Jeśli jednak przedsiębiorca zawiera umowę pożyczki jako osoba fizyczna (konsument), a nie w ramach prowadzonej firmy, może skorzystać z pożyczki konsumenckiej. Pożyczki udzielane przez KredytOK są udzielane wyłącznie konsumentom, lecz mogą z nich skorzystać osoby prowadzące działalność gospodarcza, pod warunkiem że zawierają umowę jako konsument, a nie w celach firmowych.

Jaka jest maksymalna kwota kredytu konsumpcyjnego?

Ustawa o kredycie konsumenckim obejmuje umowy do kwoty 255 550 zł. Powyżej tej kwoty lub przy zabezpieczeniu hipotecznym zastosowanie mają przepisy ustawy o kredycie hipotecznym lub Prawa bankowego.

Czy bank może odmówić udzielenia kredytu konsumpcyjnego bez podania przyczyny?

Tak. Kredytodawca nie ma obowiązku udzielenia kredytu. Ma natomiast obowiązek oceny zdolności kredytowej wnioskodawcy przed zawarciem umowy. Jeśli zdolność kredytowa jest niewystarczająca, kredytodawca ma prawo odmówić. Przy odmowie opartej na danych z rejestru kredytowego (np. BIK) powinien poinformować wnioskodawcę o tym fakcie i wskazać rejestr, z którego korzystał.

Jak odstąpić od umowy kredytu konsumpcyjnego?

Wystarczy złożyć pisemne oświadczenie o odstąpieniu w ciągu 14 dni od zawarcia umowy, bez podawania przyczyny. Oświadczenie może być wysłane pocztą: decyduje data nadania. Wzorzec oświadczenia o odstąpieniu kredytodawca ma obowiązek dołączyć do umowy (art. 53 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim).

Uwaga: Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej.

Źródła

• https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20111260715