Spis treści
Wysoki dochód nie zawsze oznacza wysoką zdolność kredytową. Jeżeli znaczna część miesięcznych wpływów jest już przeznaczana na raty kredytów, pożyczek oraz inne stałe zobowiązania finansowe, zaciągnięcie kolejnego zobowiązania może okazać się trudniejsze. Jednym z parametrów wykorzystywanych przez banki przy takiej ocenie jest wskaźnik DtI, czyli relacja wydatków związanych z obsługą zobowiązań do dochodu klienta.
Nie istnieje jednak jeden obowiązujący w całej Polsce poziom DtI, po którego przekroczeniu każdy bank automatycznie odmawia kredytu. Aktualna Rekomendacja T Komisji Nadzoru Finansowego pozostawia bankom ustalanie własnych maksymalnych wartości tego wskaźnika. DTI jest też tylko jednym z elementów oceny. Znaczenie mają między innymi wysokość i stabilność dochodów, koszty utrzymania gospodarstwa domowego, historia kredytowa, liczba osób pozostających na utrzymaniu oraz parametry nowego zobowiązania.
Czym jest wskaźnik DTI?
DTI pochodzi od angielskiego określenia Debt-to-Income. W uproszczeniu pokazuje, jak duża część dochodu jest przeznaczana na obsługę zobowiązań finansowych.
Podstawowy sposób przedstawienia wskaźnika można zapisać następująco:
DTI = miesięczne wydatki na obsługę zobowiązań finansowych / miesięczny dochód × 100%
Jeżeli przykładowo miesięczny dochód przyjmowany do analizy wynosi 6000 zł, a raty i inne trwałe zobowiązania finansowe wynoszą 2000 zł, prosty wskaźnik DTI wyniesie około 33,3%.
Nie oznacza to jednak, że każdy bank otrzyma dokładnie taki sam wynik. Instytucje stosują własne metody oceny, określają sposób uwzględniania poszczególnych zobowiązań oraz ustalają, jakie dochody mogą zostać przyjęte do kalkulacji.
Co bank bierze pod uwagę przy obliczaniu DTI?
Rekomendacja T wskazuje, że przy ocenie zdolności kredytowej bank powinien uwzględniać dochody i wydatki klienta oraz, w miarę możliwości, wszystkie wydatki gospodarstwa domowego mogące go obciążać. Do wskaźnika DtI odnoszą się przede wszystkim wydatki związane z obsługą kredytów oraz inne zobowiązania finansowe, z których klient nie może swobodnie zrezygnować.
Mogą to być na przykład raty już posiadanych kredytów i pożyczek, a także zasądzone alimenty lub inne trwałe i nieodwołalne zobowiązania. Bank analizuje również całkowite zadłużenie klienta wobec banków i innych podmiotów udzielających finansowania.
| Element sytuacji finansowej | Jak może wpływać na ocenę? |
|---|---|
| Raty posiadanych kredytów | Zwiększają miesięczne obciążenia |
| Raty pożyczek | Zwiększają miesięczne obciążenia |
| Alimenty | Są przykładem trwałego zobowiązania finansowego |
| Karty kredytowe i limity odnawialne | Mogą być uwzględniane zgodnie z metodologią danego banku |
| Poręczenia | Mogą zwiększać ryzyko i być uwzględnione w ocenie |
| Koszty utrzymania gospodarstwa domowego | Są analizowane przy ocenie zdolności, choć nie muszą być częścią samego wskaźnika DtI |
| Liczba osób na utrzymaniu | Wpływa na poziom przyjmowanych wydatków gospodarstwa |
| Stabilność dochodu | Wpływa na ocenę możliwości spłaty w przyszłości |
| Nowa rata kredytu | Jest uwzględniana przy ocenie możliwości obsługi nowego zobowiązania |
Samo obliczenie prostego DTI we własnym zakresie może więc być pomocne, ale nie pozwala dokładnie odtworzyć wyniku bankowego systemu oceny.
Czy karta kredytowa wpływa na DTI?
Może wpływać, nawet jeżeli dostępny limit nie jest aktualnie wykorzystany w całości. Karta kredytowa i limit odnawialny dają możliwość szybkiego zwiększenia zadłużenia, dlatego banki uwzględniają ekspozycje odnawialne w swoich systemach zarządzania ryzykiem.
Nie istnieje jednak jedna aktualna rekomendacja KNF nakazująca wszystkim bankom przyjmowanie przykładowo dokładnie 3% albo 5% przyznanego limitu jako miesięcznego obciążenia. Sposób uwzględnienia karty zależy od wewnętrznej metodologii banku.
Z tego powodu zamknięcie niepotrzebnej karty lub limitu może w niektórych przypadkach poprawić wynik oceny zdolności kredytowej, ale nie można z góry określić, o jaką kwotę wzrośnie dostępna zdolność.
Czy w Polsce obowiązuje maksymalny DTI na poziomie 50% lub 65%?
Nie. Takie wartości rzeczywiście funkcjonowały we wcześniejszej wersji Rekomendacji T z 2010 roku. Historyczne zalecenia nadzorcze przewidywały poziom 50% dla osób o dochodach nieprzekraczających przeciętnego wynagrodzenia oraz 65% dla pozostałych klientów.
Aktualna Rekomendacja T ma inną konstrukcję. Zgodnie z nią to zarząd banku ustala maksymalny poziom wskaźnika DtI, a wartość ta powinna zostać określona w strategii zarządzania ryzykiem zatwierdzonej przez radę nadzorczą.
Przy ustalaniu limitu bank powinien uwzględniać między innymi rodzaj produktu, grupę klientów, jakość portfela kredytowego, apetyt na ryzyko, długość okresu finansowania oraz zmiany zachodzące w otoczeniu banku.
Nie ma więc podstaw, aby na wrzesień 2026 roku wskazywać jeden procent jako obowiązujący wszystkich kredytobiorców w Polsce.
Czy DTI na poziomie 30%, 40% lub 50% przesądza o decyzji banku?
Nie. Nie można stworzyć uniwersalnej tabeli, według której przykładowo DTI do 30% zawsze oznacza pozytywną decyzję, a przekroczenie 50% automatyczną odmowę.
Ten sam poziom wskaźnika może być inaczej oceniony w zależności od rodzaju kredytu, wysokości dochodu, kosztów utrzymania gospodarstwa domowego, okresu spłaty czy stabilności źródeł dochodu. Każdy bank ustala też własny maksymalny poziom DtI zgodnie ze swoją polityką ryzyka.
Wysoki udział dotychczasowych zobowiązań w dochodzie ogranicza jednak kwotę pozostającą na obsługę kolejnego kredytu i codzienne wydatki. Z tego powodu wzrost DTI może prowadzić do obniżenia maksymalnej dostępnej kwoty finansowania albo negatywnie wpłynąć na wynik oceny zdolności.
Dlaczego sam DTI nie wystarcza do oceny zdolności kredytowej?
Prawo bankowe definiuje zdolność kredytową jako zdolność do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie. DTI opisuje tylko jeden fragment sytuacji finansowej klienta.
Bank przeprowadza zarówno analizę ilościową, jak i jakościową. W pierwszej części ocenia między innymi dochody, wydatki oraz zobowiązania. W drugiej może uwzględniać takie elementy jak historia kredytowa, wiek, liczba osób na utrzymaniu czy dotychczasowa współpraca z klientem.
Znaczenie ma również stabilność dochodów. Rekomendacja T wskazuje, że przy dochodach nieregularnych bank powinien indywidualnie ocenić ich poziom, stabilność i ewentualną cykliczność.
Dlatego dwie osoby z takim samym dochodem i identyczną sumą rat nie muszą otrzymać identycznej decyzji.
Jak koszty życia wpływają na zdolność kredytową?
Koszty żywności, mieszkania, transportu czy utrzymania rodziny nie są tym samym co rata kredytu, ale bank nie może ich pominąć przy ocenie zdolności.
Rekomendacja T wskazuje, że bank powinien uwzględniać rzeczywisty poziom wydatków, biorąc pod uwagę między innymi liczbę osób na utrzymaniu, status mieszkaniowy i miejsce zamieszkania. Deklarowane przez klienta koszty powinny być przy tym krytycznie weryfikowane z wykorzystaniem obiektywnych danych o wydatkach gospodarstw domowych.
Może więc wystąpić sytuacja, w której samo DTI wydaje się stosunkowo niskie, ale po uwzględnieniu kosztów utrzymania w budżecie pozostaje zbyt mała nadwyżka na bezpieczną obsługę nowego zobowiązania.
Czy bank sprawdza inne zobowiązania poza kredytami?
Tak. W ramach oceny zdolności kredytowej bank powinien uzyskać wiarygodne i możliwie kompletne informacje o całkowitym zadłużeniu klienta, w tym wobec podmiotów innych niż banki, które udzielają kredytów lub pożyczek.
Rekomendacja T przewiduje również korzystanie z zewnętrznych baz danych, w szczególności baz międzybankowych, w celu sprawdzenia zobowiązań oraz historii kredytowej.
Nie oznacza to jednak, że każde zobowiązanie finansowe zawsze jest raportowane do każdej dostępnej bazy ani że bank pozyskuje wszystkie informacje wyłącznie z jednego źródła. Ocena może wykorzystywać zarówno dane z baz, jak i informacje oraz dokumenty przekazywane przez klienta.
Czy alimenty wpływają na DTI?
Tak, zasądzone alimenty są wskazane w Rekomendacji T jako przykład zobowiązania finansowego innego niż kredyt, którego klient nie może swobodnie zaniechać. Mogą więc obciążać budżet uwzględniany przy ocenie zdolności kredytowej.
Nie można natomiast przeliczyć alimentów na konkretną równowartość kredytu, przykładowo twierdzić, że 1000 zł alimentów obniża zdolność dokładnie tak samo jak kredyt na określoną kwotę. Wpływ zależy między innymi od dochodu, pozostałych wydatków, okresu nowego kredytu i metodologii banku.
Jak nowa rata wpływa na DTI?
Przy analizie nowego zobowiązania bank musi sprawdzić, czy po jego udzieleniu klient nadal będzie zdolny do terminowej obsługi wszystkich płatności. Nowa rata jest więc elementem oceny przyszłego obciążenia budżetu.
Przykładowo osoba z miesięcznym dochodem netto 6000 zł i istniejącymi trwałymi zobowiązaniami w wysokości 1500 zł ma prosty DTI na poziomie 25%. Jeżeli rozważana nowa rata wynosi 1000 zł, relacja obciążeń wzrosłaby do około 41,7%.
Jest to wyłącznie przykład matematyczny. Nie oznacza, że bank zaakceptuje albo odrzuci kredyt przy którymkolwiek z tych poziomów.
Jak bank ocenia zdolność przy kredycie hipotecznym?
Przy kredytach zabezpieczonych hipotecznie stosowana jest Rekomendacja S KNF. Bank analizuje między innymi relację rat i innych obciążeń do dochodu, koszty utrzymania, okres kredytowania oraz wartość nieruchomości stanowiącej zabezpieczenie.
Znaczenie ma również wskaźnik LTV, czyli relacja wartości kredytu do wartości nieruchomości. Dla nieruchomości mieszkalnych Rekomendacja S wskazuje co do zasady maksymalny LTV na poziomie 80%. Poziom do 90% może być dopuszczony po ustanowieniu odpowiedniego dodatkowego zabezpieczenia części ekspozycji przekraczającej 80%.
DTI i LTV mierzą więc zupełnie inne elementy. Pierwszy odnosi się do obciążeń dochodu klienta, drugi do relacji kredytu i wartości zabezpieczenia.
Czy bank stosuje test wzrostu stóp procentowych?
Przy kredytach hipotecznych bank powinien uwzględniać ryzyko zmian stóp procentowych. Aktualna Rekomendacja S przewiduje stosowanie bufora stopy procentowej przy ocenie określonych kredytów o oprocentowaniu zmiennym oraz okresowo stałym.
Nie jest jednak prawidłowe stwierdzenie, że przy każdym kredycie bank zawsze dodaje dokładnie 2,5 punktu procentowego. Wysokość bufora zależy między innymi od rodzaju oprocentowania, okresu obowiązywania stałej stopy oraz aktualnych parametrów określonych w Rekomendacji S. W przypadku kredytów o zmiennej stopie zastosowany mechanizm może prowadzić również do bufora wyższego niż 2,5 punktu procentowego.
Taka analiza ma sprawdzić, czy kredytobiorca byłby w stanie obsługiwać zobowiązanie także przy mniej korzystnych warunkach oprocentowania.
Jak można obniżyć własny wskaźnik DTI?
Matematycznie DTI może spaść, jeżeli zmniejszy się suma miesięcznych zobowiązań albo wzrośnie dochód przyjmowany do oceny. W praktyce najprostszym przykładem jest zakończenie spłaty jednego z dotychczasowych zobowiązań.
Warto też sprawdzić nieużywane limity odnawialne oraz karty kredytowe. Jeżeli nie są potrzebne, ich zamknięcie może poprawić ocenę w banku, choć skala wpływu zależy od stosowanej przez niego metodologii.
Wyższe dochody mogą poprawić relację zobowiązań do wpływów, ale bank ocenia również ich stabilność. Nie istnieje uniwersalna zasada, zgodnie z którą każdy nowy poziom dochodu musi być uzyskiwany dokładnie przez trzy lub sześć miesięcy. Sposób weryfikacji zależy od źródła dochodu i zasad konkretnej instytucji.
Nie warto natomiast zaciągać nowego zobowiązania tylko po to, aby „poprawić” zdolność kredytową. Nowa rata zwiększa obciążenie budżetu i może działać w przeciwnym kierunku.
Czy współkredytobiorca może wpłynąć na DTI?
Jeżeli o kredyt występuje więcej osób, bank analizuje dochody i zobowiązania wszystkich osób zobowiązanych do jego spłaty. Rekomendacja T wymaga, aby zakres oceny zdolności i wiarygodności kredytowej obejmował wszystkich przyszłych dłużników.
Dodatkowy dochód może poprawić łączną sytuację finansową gospodarstwa, ale jednocześnie do oceny dochodzą zobowiązania i wydatki drugiej osoby. Dołączenie współkredytobiorcy nie musi więc automatycznie zwiększyć dostępnej kwoty kredytu.
Czy wydłużenie okresu kredytowania poprawia DTI?
Dłuższy okres spłaty może obniżyć wysokość miesięcznej raty, a przez to zmniejszyć bieżące obciążenie dochodu. Nie oznacza jednak, że zawsze poprawi ocenę na tyle, aby kredyt został przyznany.
Przy kredytach hipotecznych Rekomendacja S wskazuje dodatkowe zasady dotyczące okresu kredytowania i obliczania zdolności. Trzeba też pamiętać, że wydłużenie spłaty zwykle prowadzi do dłuższego naliczania odsetek i może zwiększyć całkowity koszt finansowania.
Nie należy więc oceniać wariantu wyłącznie na podstawie niższej miesięcznej raty.
Czy instytucje pożyczkowe również sprawdzają zdolność kredytową?
Tak. Ustawa o kredycie konsumenckim zobowiązuje kredytodawcę do dokonania oceny zdolności kredytowej przed zawarciem umowy. W przypadku instytucji pożyczkowych przepisy wymagają ponadto uzależnienia udzielenia kredytu konsumenckiego od pozytywnego wyniku tej oceny.
Instytucja pożyczkowa dokonuje jej przede wszystkim na podstawie danych od odpowiednich dostawców informacji, w tym baz wykorzystywanych do oceny zadłużenia i historii płatniczej. W określonych sytuacjach pozyskiwane są również informacje o dochodach i stałych wydatkach gospodarstwa domowego wraz z dokumentami wymaganymi przez ustawę.
Nie należy więc przedstawiać pożyczek pozabankowych jako finansowania dostępnego dla osób, które nie przeszłyby oceny zdolności kredytowej. Nie ma też jednego ustawowego wskaźnika DTI właściwego dla wszystkich instytucji pożyczkowych.
Jak DTI ma się do pożyczki w KredytOK?
KredytOK również weryfikuje zdolność kredytową. Udzielenie pożyczki zależy od pozytywnego wyniku tej oceny. Nie można więc założyć, że wysoki DTI albo odmowa w banku oznaczają automatyczną możliwość uzyskania finansowania w KredytOK.
Kredyt OK oferuje pożyczkę jednoratalną od 500 do 2000 zł (Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania – 120,06%) oraz pożyczkę ratalną od 1000 do 20 000 zł (RRSO – 47,17%). Spłatę pożyczki ratalnej można rozłożyć na 4, 6, 12, 18, 24, 30, 36 lub 48 rat, przy czym dostępny wariant zależy od wybranej kwoty. Pożyczka 10 000 zł jest dostępna wyłącznie na 36 rat, natomiast pożyczka 20 000 zł wyłącznie na 48 rat i jest wypłacana przelewem na rachunek.
Pożyczki KredytOK nie są celowe, a decyzja o przeznaczeniu środków pozostaje po stronie klienta. Decyzja kredytowa może zostać wyświetlona nawet w 3 minuty od kliknięcia przycisku „Wyślij wniosek”.
Właścicielem marki KredytOK jest Capital Service S.A., która jest obecna na rynku od 1999 roku i jest wpisana do Rejestru Instytucji Pożyczkowych KNF.
Jak przygotować się do oceny zdolności kredytowej?
Przed złożeniem wniosku warto najpierw spisać wszystkie miesięczne zobowiązania i zestawić je z regularnymi dochodami. Pozwoli to oszacować własny DTI i ocenić, jaka część budżetu jest już przeznaczona na stałe płatności. Trzeba przy tym pamiętać, że wynik domowego obliczenia nie będzie identyczny z wynikiem analizy przeprowadzanej przez bank.
Warto również przejrzeć zbędne karty kredytowe i limity odnawialne, sprawdzić stan aktualnych zobowiązań oraz przygotować prawdziwe informacje o źródłach dochodu i wydatkach gospodarstwa domowego. Bank ma obowiązek przeprowadzić ocenę zdolności kredytowej, a Rekomendacja T wymaga wykorzystywania wiarygodnych danych i informacji z zewnętrznych baz.
Nie ma potrzeby zgadywania, jaki dokładnie poziom DTI zaakceptuje konkretna instytucja. Banki mają własne limity i modele, a ostateczna decyzja zależy od całej sytuacji finansowej klienta.
Co trzeba zapamiętać o wskaźniku DTI?
DTI pozwala określić, jaka część dochodu jest obciążona spłatą kredytów oraz innych trwałych zobowiązań finansowych. Jest ważnym elementem analizy zdolności, ale nie daje samodzielnej odpowiedzi na pytanie, czy kredyt zostanie przyznany.
We wrześniu 2026 roku nie obowiązuje jeden narzucony przez KNF maksymalny poziom DTI dla wszystkich klientów. Historyczne limity 50% i 65% nie są aktualną zasadą Rekomendacji T. Obecnie maksymalny wskaźnik ustala bank, uwzględniając własny profil ryzyka, rodzaj produktu oraz grupę klientów.
Dlatego DTI najlepiej traktować jako wskaźnik pomocny w ocenie własnego budżetu. Ostateczna zdolność kredytowa zależy także od kosztów utrzymania, stabilności dochodu, historii kredytowej, dotychczasowego zadłużenia oraz parametrów nowego zobowiązania.
Źródła
- Komisja Nadzoru Finansowego, „Rekomendacja T dotycząca dobrych praktyk w zakresie zarządzania ryzykiem detalicznych ekspozycji kredytowych”, wersja z 2018 r., w szczególności Rekomendacje 6-10 dotyczące oceny zdolności i wskaźnika DtI.
KNF – Rekomendacja T - Komisja Nadzoru Finansowego, „Rekomendacja S dotycząca dobrych praktyk w zakresie zarządzania ekspozycjami kredytowymi zabezpieczonymi hipotecznie”, z późniejszą nowelizacją z 2023 r.
KNF – Rekomendacja S - Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe, tekst jednolity ogłoszony w Dz.U. z 2026 r. poz. 38, w szczególności art. 70 dotyczący zdolności kredytowej.
ELI – Prawo bankowe - Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, tekst jednolity ogłoszony w Dz.U. z 2025 r. poz. 1362, w szczególności art. 9 i 9a dotyczące oceny zdolności kredytowej.
ELI – ustawa o kredycie konsumenckim
